Phân tích Chuyên sâu: Điều kiện Thanh toán và Nghĩa vụ Khắc phục Lỗi trong Tranh chấp Hợp đồng Xây dựng

Vững Lý - Trí, Chắc Niềm Tin

Trong lĩnh vực xây dựng, tranh chấp về thanh toán và chất lượng công trình là phổ biến. Quan điểm pháp lý của chúng tôi tại IPIC Law luôn nhấn mạnh nguyên tắc: Nghĩa vụ thanh toán của Chủ đầu tư (Bên A) chỉ phát sinh khi Nhà thầu (Bên B) hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ của mình, đặc biệt là việc khắc phục các lỗi kỹ thuật và đảm bảo chất lượng theo cam kết hợp đồng.

I. Điều kiện Tiên quyết để Phát sinh Nghĩa vụ Thanh toán

Theo nguyên tắc hợp đồng song vụ, nghĩa vụ thanh toán của Chủ đầu tư phụ thuộc vào việc Nhà thầu hoàn thành nghĩa vụ tương ứng.

1. Thỏa thuận Hợp đồng là Thượng tôn

Trong nhiều trường hợp, các bên ký kết Phụ lục Hợp đồng, quy định rõ ràng về điều kiện quyết toán cuối cùng. Điển hình, một Phụ lục Hợp đồng có thể quy định: Bên A sẽ thanh toán hết số tiền còn lại cho Bên B khi Bên B hoàn thành công việc sửa chữa các lỗi kỹ thuật của công trình theo thực tế và được Bên A nghiệm thu.

Điều khoản này thiết lập việc hoàn thành sửa chữa lỗi kỹ thuật và được nghiệm thu là một điều kiện tiên quyết (condition precedent) để nghĩa vụ thanh toán còn lại của Chủ đầu tư phát sinh. Nếu Nhà thầu chưa thực hiện điều kiện này, yêu cầu thanh toán là vô căn cứ.

2. Yêu cầu về Hồ sơ Quyết toán theo Pháp luật

Theo pháp luật về xây dựng, hồ sơ quyết toán hợp đồng bao gồm các tài liệu quan trọng như:

• Biên bản nghiệm thu hoàn thành toàn bộ công việc thuộc phạm vi hợp đồng.
• Hồ sơ hoàn công, nhật ký thi công xây dựng công trình.

Nếu công trình vẫn tồn tại các lỗi chất lượng nghiêm trọng, chưa được khắc phục, dẫn đến việc chưa được nghiệm thu hoàn thành toàn bộ trên thực tế, Nhà thầu sẽ không đủ điều kiện để quyết toán hợp đồng theo quy định pháp luật. Hóa đơn xuất ra hoặc bản tổng hợp số liệu thanh toán tạm tính không thể có giá trị pháp lý cao hơn so với thỏa thuận hợp pháp cuối cùng giữa các bên trong Phụ lục Hợp đồng.

II. Trách nhiệm Bắt buộc của Nhà thầu về Chất lượng và Khắc phục Lỗi

Pháp luật và hợp đồng quy định rõ Nhà thầu phải chịu trách nhiệm về chất lượng công việc mình đảm nhận.

1. Vi phạm Chất lượng Dẫn đến Nghĩa vụ Bắt buộc Khắc phục

Theo Điều 76 Luật Xây dựng 2003, Nhà thầu thi công xây dựng công trình có nghĩa vụ: Thi công xây dựng theo đúng thiết kế, tiêu chuẩn xây dựng, bảo đảm chất lượng.

Khi công trình bị xác định có vi phạm về chất lượng, bao gồm cường độ vật liệu không đạt thiết kế (ví dụ: bê tông hiện trường chỉ đạt M150/M200, trong khi thiết kế là M250 ), hoặc các hư hỏng kết cấu được đánh giá là nguy hiểm theo tiêu chuẩn, Nhà thầu buộc phải:

• Thực hiện đúng cam kết sửa chữa, khắc phục lỗi kỹ thuật theo Phụ lục Hợp đồng.
• Đưa ra giải pháp kỹ thuật và tiến hành khắc phục các vấn đề liên quan đến vật liệu không đạt chuẩn và độ nghiêng lún cục bộ của kết cấu.

2. Nghĩa vụ Bồi thường Thiệt hại

Theo khoản 2 Điều 19 Nghị định 209/2004/NĐ-CP, Nhà thầu thi công xây dựng công trình phải: bồi thường thiệt hại khi vi phạm hợp đồng, sử dụng vật liệu không đúng chủng loại, thi công không bảo đảm chất lượng hoặc gây hư hỏng...

Do đó, Nhà thầu không những không đủ điều kiện để yêu cầu thanh toán mà còn có nghĩa vụ phải thực hiện khắc phục hậu quả các lỗi chất lượng công trình và bồi thường toàn bộ phí tổn liên quan đến việc khắc phục đó.

3. Phí Giám định do lỗi Vi phạm

Chi phí giám định tư pháp trong vụ án dân sự thường do bên yêu cầu giám định chịu, hoặc bên có lỗi phải chịu. Trong trường hợp Kết luận Giám định khẳng định Nhà thầu vi phạm về chất lượng công trình, việc Tòa án buộc Nhà thầu chịu phần chi phí giám định là hoàn toàn phù hợp với quy định tại Điều 161 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.

Kết luận:

Chúng tôi khẳng định việc Tòa án Sơ thẩm không buộc Chủ đầu tư thanh toán cho Nhà thầu là phù hợp với chứng cứ và quy định pháp luật, do Nhà thầu chưa hoàn thành nghĩa vụ khắc phục lỗi kỹ thuật, điều kiện tiên quyết theo thỏa thuận hợp đồng và pháp luật. Đồng thời, Nhà thầu phải bị buộc thực hiện nghĩa vụ khắc phục toàn bộ các vi phạm chất lượng nghiêm trọng đã được khẳng định trong Kết luận Giám định tư pháp.

Công ty Luật TNHH IPIC

Luật sư Nguyễn Trinh Đức